Το έτος ενίσχυσης 2026 σηματοδοτεί μία από τις σημαντικότερες αλλαγές της νέας ΚΑΠ, καθώς καταργείται οριστικά η ιστορικότητα των δικαιωμάτων. Για πρώτη φορά, όλοι οι δικαιούχοι της ίδιας αγρονομικής περιφέρειας θα διαθέτουν δικαιώματα ίσης αξίας, ανεξάρτητα από το ιστορικό τους.
Η αλλαγή αυτή αναμένεται να διευκολύνει σημαντικά τις μεταβιβάσεις δικαιωμάτων, να απλοποιήσει τη λειτουργία του ΟΣΔΕ και να επιτρέψει μεγαλύτερη ανακατανομή πόρων, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε προσαύξηση 25% της βασικής ενίσχυσης σε σχέση με τα βασικά ποσά της ΚΑΠ.
Πόσο διαμορφώνεται η βασική ενίσχυση
Με βάση το ισχύον Στρατηγικό Σχέδιο της ΚΑΠ, η αξία των δικαιωμάτων ανά στρέμμα διαμορφώνεται ως εξής:
Αροτραίες καλλιέργειες: από 23 έως 28,8 ευρώ ανά στρέμμα.
Μόνιμες καλλιέργειες: από 28,2 έως 35,3 ευρώ ανά στρέμμα.
Βοσκότοποι: από 16 έως 20 ευρώ ανά στρέμμα.
Στις αροτραίες καλλιέργειες, το γνωστό «τσεκ» πλησιάζει πλέον τα 30 ευρώ το στρέμμα, ενώ εφόσον υπάρξει νέα ανακατανομή πόρων, το τελικό ποσό μπορεί να ενισχυθεί ακόμη περισσότερο.
Τι αλλάζει με την κατάργηση της ιστορικότητας
Μέχρι σήμερα, δύο παραγωγοί που καλλιεργούσαν την ίδια έκταση μπορούσαν να λαμβάνουν διαφορετική επιδότηση επειδή είχαν δικαιώματα διαφορετικής ιστορικής αξίας.
Από το 2026 αυτό παύει να ισχύει. Όλα τα δικαιώματα μέσα στην ίδια αγρονομική περιφέρεια αποκτούν κοινή αξία, δημιουργώντας ένα πιο δίκαιο και ενιαίο σύστημα πληρωμών.
Η εξέλιξη αυτή λύνει τα χέρια και των διαχειριστικών φορέων, καθώς οι μεταβιβάσεις και οι αγοραπωλησίες δικαιωμάτων γίνονται απλούστερες και χωρίς τις μεγάλες αποκλίσεις που υπήρχαν τα προηγούμενα χρόνια.
Γιατί μπορεί να αυξηθεί η επιδότηση έως 25%
Το 2025 εφαρμόστηκε για πρώτη φορά προσαύξηση 15% στη βασική ενίσχυση, ύστερα από αναδιανομή των διαθέσιμων πόρων.
Για το 2026, η πλήρης ανάληψη του ΟΣΔΕ από την ΑΑΔΕ, οι αυστηρότεροι ηλεκτρονικοί έλεγχοι και η καλύτερη ταυτοποίηση των πραγματικών δικαιούχων εκτιμάται ότι θα μειώσουν ακόμη περισσότερο τα ανενεργά δικαιώματα.
Αυτό σημαίνει ότι περισσότερα χρήματα μπορούν να επιστρέψουν στους ενεργούς παραγωγούς, με αποτέλεσμα η προσαύξηση να φτάσει ακόμη και το 25%.
Πώς εξελίχθηκαν οι πληρωμές τα τελευταία χρόνια
Τα στοιχεία δείχνουν σταδιακή μείωση του αριθμού των δικαιωμάτων που ενεργοποιούνται, αλλά και διαφοροποίηση στα ποσά των πληρωμών.
Το 2023 κατανεμήθηκαν δικαιώματα συνολικής αξίας περίπου 829,6 εκατ. ευρώ, ενώ οι τελικές πληρωμές βασικής ενίσχυσης ανήλθαν στα 774 εκατ. ευρώ.
Το 2024 οι τελικές πιστώσεις διαμορφώθηκαν στα 753,1 εκατ. ευρώ, ενώ το 2025 καταβλήθηκαν 761,4 εκατ. ευρώ, ποσό που περιλάμβανε ήδη την έκτακτη προσαύξηση 15%.
Χωρίς αυτή την προσαύξηση, οι πληρωμές του 2025 θα είχαν περιοριστεί περίπου στα 660 εκατ. ευρώ, γεγονός που αποδεικνύει τη σημασία της αναδιανομής των πόρων.
Αναδιανεμητική ενίσχυση χωρίς αλλαγές
Το καθεστώς της αναδιανεμητικής ενίσχυσης συνεχίζεται και το 2026 χωρίς ουσιαστικές αλλαγές.
Σε αντίθεση με τη βασική ενίσχυση, η αναδιανεμητική καταβάλλεται στην έκταση και όχι στο δικαίωμα, αρκεί ο παραγωγός να βρίσκεται μέσα στα προβλεπόμενα όρια.
Τα όρια παραμένουν:
Αροτραίες καλλιέργειες: από 20 έως 110 στρέμματα.
Μόνιμες καλλιέργειες: από 10 έως 40 στρέμματα.
Βοσκότοποι: από 10 έως 170 στρέμματα.
Οι παραγωγοί που θα δηλώσουν περισσότερες εκτάσεις φέτος καλό είναι να ελέγξουν προσεκτικά αν υπερβαίνουν τα ανώτατα όρια, καθώς αυτό μπορεί να τους στερήσει την αναδιανεμητική ενίσχυση.
Προσοχή σε όσους δηλώνουν περισσότερες περιφέρειες
Για τις εκμεταλλεύσεις που διαθέτουν αγροτεμάχια σε περισσότερες από μία αγρονομικές περιφέρειες εφαρμόζονται ειδικοί συντελεστές υπολογισμού.
Οι αροτραίες εκτάσεις πολλαπλασιάζονται με συντελεστή 1,55, οι μόνιμες καλλιέργειες με 4,25, ενώ οι βοσκότοποι υπολογίζονται χωρίς προσαύξηση.
Εάν το συνολικό αποτέλεσμα ξεπερνά τα 170 στρέμματα, ο παραγωγός δεν θεωρείται δικαιούχος της αναδιανεμητικής ενίσχυσης.
Τι πρέπει να προσέξουν πριν την οριστικοποίηση
Το ΟΣΔΕ 2026 φέρνει ένα πιο ενιαίο σύστημα πληρωμών, όμως απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή στη σωστή δήλωση των εκτάσεων και στον έλεγχο των ορίων επιλεξιμότητας.
Η κατάργηση της ιστορικότητας, η πιθανή αύξηση του «τσεκ» έως και 25% και οι αυστηρότερες διασταυρώσεις της ΑΑΔΕ καθιστούν τη φετινή δήλωση μία από τις σημαντικότερες των τελευταίων ετών για όλους τους παραγωγούς.
