Ιδιαίτερη έμφαση στη στήριξη του αγροτικού τομέα δίνει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στη θέση του για τον νέο πολυετή προϋπολογισμό της ΕΕ (2028–2034), προτείνοντας σημαντική αύξηση των πόρων για την Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ).
Οι ευρωβουλευτές υπογραμμίζουν ότι η γεωργία αποτελεί βασικό πυλώνα της ευρωπαϊκής συνοχής και ζητούν ενισχυμένη και διακριτή χρηματοδότηση για τους αγρότες, τις αγροτικές περιοχές και την επισιτιστική ασφάλεια. Παράλληλα, απορρίπτουν κάθε προσπάθεια αποδυνάμωσης ή συγχώνευσης της ΚΑΠ, επιδιώκοντας έναν προϋπολογισμό που θα διασφαλίζει σταθερότητα, βιωσιμότητα και ανάπτυξη για τον πρωτογενή τομέα.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου: “Την Τετάρτη 15 Απριλίου οι ευρωβουλευτές ενέκριναν τη διαπραγματευτική τους θέση σχετικά με τον προϋπολογισμό της ΕΕ για την περίοδο 2028-2034, συμπεριλαμβανομένης μιας ανάλυσης των ποσών που επιθυμούν να διαθέσουν σε κάθε πρόγραμμα χρηματοδότησης της ΕΕ.
Ο προϋπολογισμός της ΕΕ για την περίοδο 2028-2034 (το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο – ΠΔΠ) θα πρέπει να οριστεί στο 1,27% του ΑΕΠ της ΕΕ, με την εξυπηρέτηση του χρέους για το ταμείο ανάκαμψης NextGenerationEU (0,11% του ΑΕΠ) εκτός των ανώτατων ορίων του προϋπολογισμού, σύμφωνα με την ενδιάμεση έκθεση που εγκρίθηκε από την Επιτροπή Προϋπολογισμών με 26 ψήφους υπέρ, 9 κατά και 5 αποχές. Αυτό αντιπροσωπεύει αύξηση 10% σε σύγκριση με την πρόταση της Επιτροπής του Ιουλίου 2025, και οι ευρωβουλευτές προτείνουν να κατανεμηθεί αυτή η αυξημένη χρηματοδότηση ομοιόμορφα στους τρεις τομείς του προϋπολογισμού που χρηματοδοτούν τις προτεραιότητες της ΕΕ, και να διασφαλιστεί ότι ο προϋπολογισμός προστατεύεται από πληθωριστικά σοκ.
Οι ευρωβουλευτές λένε ότι αυτό είναι το ελάχιστο ποσό χρημάτων που χρειάζεται η ΕΕ για να τηρήσει τις δεσμεύσεις της, να ανταποκριθεί στις προσδοκίες των πολιτών και να αντιμετωπίσει σημαντικές προκλήσεις, συμπεριλαμβανομένων των μεγάλης κλίμακας πολέμων στην Ευρώπη, των οικονομικών και κοινωνικών προκλήσεων, του χάσματος ανταγωνιστικότητας και της επιδείνωσης των κρίσεων για το κλίμα και τη βιοποικιλότητα. Τονίζουν ότι ο επόμενος μακροπρόθεσμος προϋπολογισμός της ΕΕ πρέπει να παραμείνει ένας προϋπολογισμός επενδύσεων που να υποστηρίζει τις πολιτικές της ΕΕ, τους πολίτες, τις περιφέρειες, τις επιχειρήσεις και τις ΜΜΕ, διασφαλίζοντας παράλληλα την προστιθέμενη αξία της ΕΕ σε σύγκριση με τις εθνικές δαπάνες.
Ενώ η έκθεση δεν τροποποιεί τη δομή του ΠΔΠ που προτείνει η Επιτροπή, οι ευρωβουλευτές αντιτίθενται σθεναρά στην επανεθνικοποίηση του προϋπολογισμού της ΕΕ, απορρίπτοντας μια ΕΕ «à la carte» και προειδοποιώντας ότι η προσέγγιση «ένα σχέδιο ανά κράτος μέλος» της Επιτροπής θα μπορούσε να υπονομεύσει τις πολιτικές της ΕΕ, να μειώσει τη διαφάνεια και να δημιουργήσει ανταγωνισμό μεταξύ των δικαιούχων.
Διακριτή και περισσότερη χρηματοδότηση για βασικά προγράμματα
Οι ευρωβουλευτές επιθυμούν ισχυρές και επαρκώς χρηματοδοτούμενες πολιτικές, με διακριτές κατανομές για πολιτικές στο πλαίσιο των Εθνικών και Περιφερειακών Σχεδίων Εταιρικής Σχέσης, συμπεριλαμβανομένης της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής και της Αλιευτικής Πολιτικής, συμπεριλαμβανομένων των εξόχως απόκεντρων περιοχών, της Πολιτικής Συνοχής, του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου και των Εσωτερικών Υποθέσεων. Οι ευρωβουλευτές τονίζουν επίσης ότι οι περιφερειακές και τοπικές αρχές θα πρέπει να συμμετέχουν πλήρως στον σχεδιασμό και την εφαρμογή των προγραμμάτων.
Οι ευρωβουλευτές χαιρετίζουν την πρόταση της Επιτροπής να διπλασιαστεί η χρηματοδότηση για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, της αμυντικής ικανότητας, της καινοτομίας, της ψηφιακής και πράσινης μετάβασης, των υποδομών, της υγείας, της εκπαίδευσης και του πολιτισμού της ΕΕ. Ζητούν μεγαλύτερη υποστήριξη για βασικά προγράμματα όπως το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας (ECF), το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη», ο μηχανισμός «Συνδέοντας την Ευρώπη», το Erasmus+, το AgoraEU και ο μηχανισμός πολιτικής προστασίας, μαζί με ειδική χρηματοδότηση για δράσεις EU4Health, καθώς και δράσεις που σχετίζονται με το LIFE στο πλαίσιο του ECF.
Ενώ υποστηρίζουν την αύξηση των πόρων για εξωτερική δράση, οι ευρωβουλευτές λένε ότι το προτεινόμενο ποσό εξακολουθεί να είναι ανεπαρκές και ζητούν ισχυρότερη χρηματοδότηση για τη διεύρυνση, την ανάπτυξη, την υποστήριξη της Ουκρανίας, την πολυμερή συνεργασία και την ανθρωπιστική βοήθεια.
Διαφάνεια και λογοδοσία υπό απειλή
Οι ευρωβουλευτές προειδοποιούν κατά της μεταφοράς βασικών πολιτικών επιλογών στα προγράμματα εργασίας της Επιτροπής χωρίς τη συμμετοχή του Κοινοβουλίου, τονίζοντας ότι η απλούστευση δεν πρέπει να υπονομεύει τη διαφάνεια, τη λογοδοσία ή τη δημοκρατική εποπτεία. Εκφράζουν επίσης ανησυχίες σχετικά με την εκτεταμένη χρηματοδότηση που δεν συνδέεται με το κόστος, η οποία θα μπορούσε να δυσχεράνει τον σωστό έλεγχο. Αναγνωρίζοντας την ανάγκη για ευελιξία, προειδοποιούν ότι η ευελιξία χωρίς διαφάνεια θα μπορούσε να υπονομεύσει την εμπιστοσύνη του κοινού στην ΕΕ. Η έκθεση τονίζει επίσης ότι ο σεβασμός των αξιών της ΕΕ και του κράτους δικαίου αποτελεί προϋπόθεση για την πρόσβαση σε κονδύλια της ΕΕ, αποφεύγοντας παράλληλα την επιβολή κυρώσεων στους τελικούς αποδέκτες μετά από παραβιάσεις του κράτους δικαίου από τις κυβερνήσεις τους.
Έσοδα- ιδίοι πόροι
Οι ευρωβουλευτές επιβεβαιώνουν την ισχυρή δέσμευση του Κοινοβουλίου για την εισαγωγή νέων, λεγόμενων «ιδίων πόρων» για την αποπληρωμή του χρέους του NextGenerationEU και τη χρηματοδότηση του προϋπολογισμού της ΕΕ. Υποστηρίζουν την προτεινόμενη από την Επιτροπή «προσέγγιση καλαθιού» για νέες πηγές εσόδων και τονίζουν ότι πρέπει να υιοθετηθούν μαζί με το επόμενο ΠΔΠ και να παράγουν περίπου 60 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως. Οι ευρωβουλευτές παροτρύνουν τα κράτη μέλη να καταλήξουν γρήγορα σε συμφωνία σχετικά με αυτές τις νέες πηγές εσόδων και τονίζουν ότι εάν ορισμένες προτάσεις αποσυρθούν από τη λίστα, θα πρέπει να εισαχθούν εναλλακτικές. Τέτοιες πιθανές εναλλακτικές λύσεις περιλαμβάνουν έναν φόρο ψηφιακών υπηρεσιών, έναν φόρο διαδικτυακών τυχερών παιχνιδιών, μια επέκταση του Μηχανισμού Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM) ή έναν φόρο στα κεφαλαιακά κέρδη από κρυπτονομίσματα.
Προτεινόμενες προσαυξήσεις (σε τρέχουσες τιμές, η λίστα):
Συνολικό μέγεθος ΠΔΠ: +197,30 δισ.
Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΓΠ): +139,31 δισ.
Διαρθρωτικά Ταμεία και Ταμείο Συνοχής: +78,87 δισ.
Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΚΤ): +124,19 δισ.
Πολιτικές ασύλου και μετανάστευσης, διαχείριση συνόρων και ασφάλεια: +3,82 δισ.
Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας (ΕΚΤ): +30,05 δισ.
Ορίζων Ευρώπη: +25 δισ.
Διευκόλυνση «Συνδέοντας την Ευρώπη» (ΔΣΕ): +9,86 δισ.
Μηχανισμός Πολιτικής Προστασίας της ΕΕ και ετοιμότητα για την υγεία (ΜΚΠΜ+): +1,74 δισ.
Erasmus+: +6,56 δισ.
AgoraEU: +2,14 δισ.
Πρόγραμμα «Παγκόσμια Ευρώπη»: +24,06 δισ.
Δηλώσεις
«Προτείνουμε έναν ευρωπαϊκό προϋπολογισμό που είναι επαρκής και προβλέψιμος για τους δικαιούχους, αντιμετωπίζοντας τις αδυναμίες της αρχικής πρότασης της Επιτροπής. Μέσω μιας μέτριας αύξησης 10%, διασφαλίζουμε επαρκείς πόρους για νέες προτεραιότητες όπως η άμυνα και η ανταγωνιστικότητα, διατηρώντας παράλληλα πλήρως βασικές πολιτικές όπως η γεωργία και η συνοχή. Ζητούμε ενισχυμένη, ειδική χρηματοδότηση για τους αγρότες και τις περιφέρειες, απορρίπτοντας σθεναρά κάθε προσπάθεια συγχώνευσης ή αποδυνάμωσης αυτών των βασικών προτεραιοτήτων. Ταυτόχρονα, το χρέος του NextGenerationEU πρέπει να αποπληρωθεί πάνω από τα ανώτατα όρια του προϋπολογισμού, όχι εις βάρος των αγροτών, των ΜΜΕ, των ερευνητών ή των φοιτητών Erasmus», δήλωσε ο Siegfried Mureşan (ΕΛΚ, Ρουμανία), συνεισηγητής.
«Η κοινή γεωργική πολιτική, τα ταμεία συνοχής, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο – αυτά δεν είναι λείψανα του παρελθόντος. Αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης. Οι νέες προκλήσεις δεν μπορούν να σβήσουν τις ευθύνες. Θέλουμε έναν προϋπολογισμό που να λειτουργεί για τις περιφέρειες, τους δικαιούχους και τους ανθρώπους. Το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη», το Erasmus+, η πολιτική προστασία – αυτά τα προγράμματα δεν εξυπηρετούν απλώς τις σημερινές ανάγκες· διαμορφώνουν το μέλλον της Ευρώπης. Αλλά η φιλοδοξία χωρίς πόρους είναι κενή περιεχομένου. Χρειαζόμαστε νέους, γνήσιους ίδιους πόρους, για να χρηματοδοτήσουμε τις ενισχυμένες ευθύνες της Ευρώπης», δήλωσε η Carla Tavares(Σοσιαλιστές και Δημοκρατικοί, Πορτογαλία), συνεισηγήτρια.
Επόμενα βήματα
Μόλις επικυρωθεί από την ολομέλεια (ψηφοφορία προγραμματισμένη για τις 29 Απριλίου), το Κοινοβούλιο θα είναι έτοιμο να ξεκινήσει διαπραγματεύσεις με το Συμβούλιο σχετικά με τον κανονισμό που καθορίζει τη δομή και τα κύρια στοιχεία του προϋπολογισμού 2028-2034. Οι συνομιλίες μπορούν να ξεκινήσουν μόλις το Συμβούλιο συμφωνήσει σε μια κοινή θέση. Καθώς ο κανονισμός για το ΠΔΠ απαιτεί την έγκριση της συναίνεσης του Κοινοβουλίου, τα κράτη μέλη αναμένεται να λάβουν υπόψη τα αιτήματα των βουλευτών του ΕΚ.
Ιστορικό
Το Κοινοβούλιο καθόρισε τις προτεραιότητές του για τον προϋπολογισμό της ΕΕ μετά το 2027 τον Μάιο του 2025. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε την πρότασή της για τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ τον Ιούλιο του 2025, η οποία, σύμφωνα με τους κορυφαίους ευρωβουλευτές, ισοδυναμεί με πάγωμα των επενδύσεων σε πραγματικούς όρους, ενώ καλύπτει επίσης την αποπληρωμή του δανεισμού του NextGenerationEU. Ο μακροπρόθεσμος προϋπολογισμός της ΕΕ είναι σχεδόν εξ ολοκλήρου μια επένδυση σε ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, αγρότες, περιφέρειες και την κοινωνία των πολιτών, και μόνο περίπου το 6% καλύπτει το διοικητικό κόστος.
Φωτογραφία: Envato
