Νέα δεδομένα διαμορφώνονται στην παγκόσμια αγορά ελαιολάδου, με την Τυνησία να ενισχύει σημαντικά την παρουσία της στις Ηνωμένες Πολιτείες και να κερδίζει μερίδιο από τους Ευρωπαίους ανταγωνιστές της.
Η εξέλιξη, που συνδέεται με τις χαμηλότερες τιμές αλλά και το ευνοϊκότερο δασμολογικό καθεστώς, προκαλεί προβληματισμό σε Ισπανούς και Ιταλούς παραγωγούς και δημιουργεί πρόσθετες πιέσεις και για το ελληνικό ελαιόλαδο.
Για τους Έλληνες και Ευρωπαίους παραγωγούς, η εξέλιξη αυτή συνιστά άμεση απειλή, καθώς η Τυνησία διαθέτει το προϊόν της στην αμερικανική αγορά με μέση τιμή μόλις 3,40 ευρώ το κιλό. Σε συνδυασμό με την επιβάρυνση των ευρωπαϊκών φορτίων, οι κοινοτικές εξαγωγές χάνουν τη συνδρομή μεγάλων εισαγωγέων, ενώ παράλληλα εντείνονται οι ανησυχίες για τους μηχανισμούς ελέγχου των αδασμολόγητων ποσοτήτων που εισέρχονται και στην ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η συνέχεια μιας προαναγγελθείσης ανατροπής
Όπως είχαμε αναλύσει όταν η αμερικανική κυβέρνηση επέβαλε δασμούς 10% στις ευρωπαϊκές εξαγωγές ελαιολάδου αφήνοντας εκτός μέτρων την Τυνησία, το εμπορικό πλεονέκτημα της Βόρειας Αφρικής αναμενόταν να προκαλέσει ισχυρούς τριγμούς. Σε συνέχεια του ρεπορτάζ μας για τα ογκώδη αποθέματα που συγκεντρώθηκαν σε Ισπανία και Ιταλία την ώρα που η Τυνησία κατέγραφε εξαγωγές 352.000 τόνων, τα νέα στατιστικά δεδομένα από την αμερικανική αγορά για την περίοδο Ιανουαρίου – Μαΐου 2026 έρχονται να επιβεβαιώσουν τη μετατόπιση της ζήτησης.
Όπως προκύπτει από την καταγραφή των ποσοτήτων που φθάνουν στην αμερικανική ήπειρο, οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις βρίσκονται αντιμέτωπες με μία διπλή πίεση: αφενός τη δασμολογική επιβάρυνση των προϊόντων τους και αφετέρου την αφθονία φθηνού ελαιολάδου από τρίτες χώρες.
Τα αριθμητικά δεδομένα της αμερικανικής αγοράς
Σύμφωνα με τα πρόσφατα στατιστικά στοιχεία για το διάστημα Ιανουαρίου – Μαΐου 2026, οι μεταβολές στις εισαγωγές ελαιολάδου των ΗΠΑ (χύμα και τυποποιημένου) διαμορφώνονται ως εξής:
Η πτώση κατά 9% των συνολικών κοινοτικών εξαγωγών στις ΗΠΑ, με πρωτοφανή τη συρρίκνωση κατά 40% των ιταλικών αποστολών, καταδεικνύει την ταχύτητα με την οποία οι Αμερικανοί τυποποιητές και εισαγωγείς αντικαθιστούν το ευρωπαϊκό ελαιόλαδο με φθηνότερες εναλλακτικές. Αξίζει να σημειωθεί ότι η Τυνησία, με εξαγωγές 352.000 τόνων συνολικά και τιμή πώλησης στις 3,40 €/kg, διαθέτει ένα συνδυαστικό πλεονέκτημα όγκου και κόστους που δύσκολα αντισταθμίζεται από την ευρωπαϊκή ποιοτική διαφοροποίηση, τουλάχιστον στο τμήμα της αγοράς που κινείται από την τιμή.
Το μέτωπο της ευρωπαϊκής quota και οι προβληματισμοί
Πέρα από την αμερικανική αγορά, η διαμάχη επεκτείνεται και στο έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Βάσει της ισχύουσας διμερούς συμφωνίας, η Τυνησία απολαμβάνει προνομιακό καθεστώς που της επιτρέπει να εξάγει αδασμολόγητα στην ΕΕ 57.000 τόνους ελαιολάδου ετησίως. Ωστόσο, η ποσόστωση αυτή αυξάνεται κατά καιρούς μέσω ειδικών ρυθμίσεων, φθάνοντας σε ορισμένες περιόδους ακόμη και τους 97.000 τόνους.
Ισπανικοί φορείς και εκπρόσωποι του τομέα ελαιολάδου θέτουν ανοικτά ζητήματα διαφάνειας. Επισημαίνουν ότι δεν είναι σαφές με ποιους ακριβώς μηχανισμούς καταμετρώνται και ελέγχονται οι εισαγόμενες ποσότητες στην πράξη, αφήνοντας αιχμές για πιθανή καταστρατήγηση των ορίων. Ένα τέτοιο ενδεχόμενο ευνοεί τόσο τους Τυνήσιους εξαγωγείς όσο και Ευρωπαίους εισαγωγείς που αναζητούν φθηνή πρώτη ύλη για μείξεις, αλλά λειτουργεί σε βάρος των παραγωγών της Νότιας Ευρώπης.
Οι επιπτώσεις για τους Έλληνες παραγωγούς
Η συμπίεση των τιμών στις διεθνείς αγορές και η απώλεια μεριδίων στις ΗΠΑ δημιουργούν ένα δυσμενές περιβάλλον για το ελληνικό ελαιόλαδο. Όσο οι μεγάλες αγορές της Βόρειας Αμερικής στρέφονται σε εισαγωγές με τιμές της τάξεως των 3,40–3,90 ευρώ/κιλό, τόσο περιορίζονται τα περιθώρια για τη διάθεση του ευρωπαϊκού προϊόντος σε τιμές που καλύπτουν το αυξημένο κόστος παραγωγής.
Όπως τονίζουν ισπανικές οργανώσεις, η συνεχιζόμενη υποχώρηση των κοινοτικών εξαγωγών προς τις ΗΠΑ πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο άμεσου προβληματισμού για τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, με ζητούμενο την αναθεώρηση των εμπορικών συμφωνιών και την αυστηροποίηση των ελέγχων στα σύνορα.
Για τους Έλληνες παραγωγούς, το μήνυμα είναι σαφές: η εξέλιξη της αμερικανικής αγοράς δεν αφορά μόνο την Ισπανία ή την Ιταλία. Αξίζει να παρακολουθείτε στενά τις εξελίξεις στις εμπορικές διαπραγματεύσεις ΕΕ–ΗΠΑ και στην αναθεώρηση της quota Τυνησίας — καθώς οι αποφάσεις που θα ληφθούν στους επόμενους μήνες θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό τους όρους ανταγωνισμού για τη νέα εμπορική περίοδο.
Πηγή: e-agrotis.gr, sedik.gr
Φωτογραφία: Envato
