Την Τρίτη το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καθόρισε τη θέση του ενόψει των διαπραγματεύσεων με τα κράτη μέλη για τα βασικά μεγέθη και τη δομή του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου 2028-2034.
Σύμφωνα με την ενδιάμεση έκθεση του Κοινοβουλίου, η οποία εγκρίθηκε με 370 ψήφους υπέρ, 201 κατά και 84 αποχές, ο προϋπολογισμός της ΕΕ για την περίοδο 2028-2034 θα πρέπει να ανέλθει στο 1,27% του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος της ΕΕ και να μην περιλαμβάνει στα ανώτατα όριά του την εξυπηρέτηση του χρέους για το ταμείο ανάκαμψης NextGenerationEU (0,11% του ΑΕΕ).
Οι ευρωβουλευτές προτείνουν αύξηση κατά περίπου 10% σε σύγκριση με την πρόταση που υπέβαλε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Ιούλιο του 2025. Τα επιπλέον χρήματα που ζητά το Κοινοβούλιο θα κατανεμηθούν ομοιόμορφα στους τρεις τομείς του προϋπολογισμού που στηρίζουν τις προτεραιότητες της ΕΕ (εξαιρουμένων των θεσμικών οργάνων και οργανισμών της ΕΕ) και θα αμβλύνουν τις πληθωριστικές πιέσεις.
Σε ονομαστικούς όρους, η πρόταση του Κοινοβουλίου αντιστοιχεί σε αύξηση 175,11 δισ. ευρώ (σε σταθερές τιμές 2025) ή 197,30 δισ. ευρώ (σε τρέχουσες τιμές) σε σύγκριση με την πρόταση της Επιτροπής. Στα χρήματα αυτά δεν συμπεριλαμβάνεται το κόστος αποπληρωμής του μηχανισμού ανάκαμψης NextGenerationEU. Συνολικά, το Κοινοβούλιο προτείνει προϋπολογισμό ύψους 1,78 τρισ. ευρώ (σε σταθερές τιμές 2025), ή 2,01 τρισ. ευρώ (σε τρέχουσες τιμές), για τη χρηματοδότηση των πολιτικών προτεραιοτήτων και των στρατηγικών στόχων της ΕΕ.
Οι ευρωβουλευτές τονίζουν ότι ο επόμενος μακροπρόθεσμος προϋπολογισμός της ΕΕ πρέπει να παραμείνει ένα επενδυτικό εργαλείο που θα στηρίζει τις πολιτικές της ΕΕ, τους πολίτες, τις περιφέρειες, τις μεγάλες, μεσαίες και μικρές επιχειρήσεις, και που θα προσφέρει ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία σε σχέση με τις εθνικές δαπάνες. Στο πλαίσιο αυτό τάσσονται αποφασιστικά ενάντια σε οποιαδήποτε επανεθνικοποίηση, απορρίπτοντας μια προσέγγιση «à la carte», και προειδοποιούν ότι το μοντέλο «ένα σχέδιο ανά κράτος μέλος» που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενδέχεται να αποδυναμώσει τις πολιτικές της ΕΕ, να μειώσει τη διαφάνεια και να δημιουργήσει ανταγωνισμό μεταξύ των δικαιούχων.
Διακριτή και αυξημένη χρηματοδότηση για προγράμματα καίριας σημασίας
Οι ευρωβουλευτές ζητούν ισχυρές πολιτικές που θα στηρίζονται σε επαρκή χρηματοδότηση, με διακριτές πιστώσεις για πολιτικές που εντάσσονται στα σχέδια εθνικής και περιφερειακής εταιρικής σχέσης. Στις πολιτικές αυτές περιλαμβάνονται η κοινή γεωργική πολιτική και η κοινή αλιευτική πολιτική, μεταξύ άλλων και για τις εξόχως απόκεντρες περιοχές, η πολιτική συνοχής, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και οι εσωτερικές υποθέσεις. Τονίζουν επίσης ότι οι περιφερειακές και τοπικές αρχές πρέπει να συμμετέχουν πλήρως στον σχεδιασμό και την υλοποίηση των προγραμμάτων.
Οι ευρωβουλευτές χαιρετίζουν την πρόταση της Επιτροπής να διπλασιαστεί η χρηματοδότηση για την ανταγωνιστικότητα, την άμυνα, την καινοτομία, την ψηφιακή και πράσινη μετάβαση, τις υποδομές, την υγεία, την παιδεία και τον πολιτισμό. Ζητούν αυξημένη στήριξη για προγράμματα καίριας σημασίας, όπως το Ταμείο Ευρωπαϊκής Ανταγωνιστικότητας (ΕΤΑ), το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη», ο μηχανισμός «Συνδέοντας την Ευρώπη», το Erasmus+, το πρόγραμμα AgoraEU, ο μηχανισμός πολιτικής προστασίας, ενώ ζητούν επίσης ειδική χρηματοδότηση για το EU4Health και τις πρωτοβουλίες που σχετίζονται με το πρόγραμμα LIFE στο πλαίσιο του ΕΤΑ.
Παρότι στηρίζουν την αύξηση των πόρων για την εξωτερική δράση, οι ευρωβουλευτές κρίνουν ότι το προτεινόμενο επίπεδο είναι ανεπαρκές και ζητούν περισσότερα κονδύλια για τη διεύρυνση, την ανάπτυξη, τη στήριξη προς την Ουκρανία, την πολυμερή συνεργασία και την ανθρωπιστική βοήθεια.
Απειλές κατά της διαφάνειας και της λογοδοσίας
Οι ευρωβουλευτές τονίζουν ότι η απλούστευση των κανόνων δεν πρέπει να υπονομεύσει τη διαφάνεια, τη λογοδοσία και τον δημοκρατικό έλεγχο Προειδοποιούν ότι η εκτεταμένη χρήση χρηματοδότησης που δεν συνδέεται με τις δαπάνες μπορεί να εμποδίσει τον ορθό και αποτελεσματικό λογιστικό έλεγχο. Στο κείμενο που ενέκριναν υπογραμμίζουν επίσης ότι ο σεβασμός στις αξίες της ΕΕ και το κράτος δικαίου αποτελεί προϋπόθεση για να έχει κανείς πρόσβαση σε κονδύλια της ΕΕ, διευκρινίζοντας όμως ότι οι τελικοί δικαιούχοι δεν θα πρέπει να τιμωρούνται για παραβιάσεις του κράτους δικαίου για τις οποίες ευθύνονται οι κυβερνήσεις των χωρών τους.
Έσοδα
Οι ευρωβουλευτές επιβεβαιώνουν την ισχυρή δέσμευση του Κοινοβουλίου να θεσπιστούν νέοι ίδιοι πόροι, ώστε να αποπληρωθεί το χρέος του NextGenerationEU και να χρηματοδοτηθεί ο προϋπολογισμός. Στηρίζουν την προτεινόμενη από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή «προσέγγιση καλαθιού», τονίζοντας ότι οι νέες πηγές εσόδων πρέπει να εγκριθούν μαζί με το επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ) και να αποφέρουν περίπου 60 δισ. ευρώ ετησίως. Σε περίπτωση που απορριφθούν κάποιες από τις προτάσεις, ζητούν να εξεταστούν εναλλακτικές λύσεις, όπως η καθιέρωση εισφοράς για ψηφιακές υπηρεσίες, η επιβολή εισφοράς για τα τυχερά παιχνίδια στο διαδίκτυο, η επέκταση του μηχανισμού συνοριακής προσαρμογής άνθρακα ή η καθιέρωση εισφοράς στα κέρδη από κρυπτοστοιχεία.
Δηλώσεις
Ο συνεισηγητής Siegfried Mureşan (ΕΛΚ, Ρουμανία) δήλωσε τα εξής: «Με τη σημερινή ψηφοφορία, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δίνει τον τόνο όσον αφορά τη φιλοδοξία και το χρονοδιάγραμμα του ΠΔΠ. Έχουμε υιοθετήσει ισχυρή θέση για τον επόμενο προϋπολογισμό, εξισορροπώντας νέες και παραδοσιακές προτεραιότητες με λογική αύξηση κατά 10%. Καλούμε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο να εντείνει τις προσπάθειές του, να προωθήσει τις προτάσεις μας και να συμφωνήσει σε έναν ισχυρό, έγκαιρο προϋπολογισμό. Είμαστε έτοιμοι να πιάσουμε δουλειά.»
«Κοινή γεωργική πολιτική, ταμεία συνοχής, Ορίζων Ευρώπη, Erasmus+ — αυτά δεν είναι απομεινάρια του παρελθόντος, αλλά η ραχοκοκαλιά της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης και οι διαμορφωτές του μέλλοντός μας. Η φιλοδοξία χωρίς πόρους είναι κενό γράμμα, και αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο υιοθετήσαμε μια ισχυρή θέση για τον επόμενο προϋπολογισμό, εξισορροπώντας νέες και παραδοσιακές προτεραιότητες με μια λογική αύξηση και νέους, γνήσιους ιδίους πόρους. Εναπόκειται πλέον στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο να ανταποκριθεί στις φιλοδοξίες μας, να αξιοποιήσει τις προτάσεις μας και να εξασφαλίσει έναν ισχυρό και έγκαιρο προϋπολογισμό, ο οποίος θα λειτουργεί για τις περιφέρειες, τους δικαιούχους και τους πολίτες. Προσβλέπουμε σε εποικοδομητικές διαπραγματεύσεις», δήλωσε η συνεισηγήτρια Carla Tavares (Σοσιαλιστές, Πορτογαλία).
Επόμενα βήματα
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο οριστικοποίησε πλέον τη θέση του σχετικά με τον κανονισμό που θα καθορίσει τη δομή και τα βασικά μεγέθη του ΠΔΠ για τα έτη 2028-2034. Ο κανονισμός για το ΠΔΠ απαιτεί την έγκριση του Κοινοβουλίου. Οι σχετικές διαπραγματεύσεις μπορούν να ξεκινήσουν μόλις τα κράτη μέλη συμφωνήσουν σε μια ολοκληρωμένη κοινή θέση.
Σχετικές πληροφορίες
Το Κοινοβούλιο διατύπωσε τις προτεραιότητές του για τον προϋπολογισμό της ΕΕ μετά το 2027, τον Μάιο του 2025. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε την πρότασή της για τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ τον Ιούλιο του 2025. Κορυφαίοι ευρωβουλευτές έχουν δηλώσει ότι η πρόταση αυτή ισοδυναμεί με πάγωμα των πραγματικών επενδύσεων, επικρίνοντας επίσης το γεγονός ότι η πρόταση περιλαμβάνει την αποπληρωμή του χρέους για το NextGenerationEU. Το μεγαλύτερο μέρος του προϋπολογισμού κατευθύνεται σε επιχειρήσεις, αγρότες, περιφέρειες και την κοινωνία των πολιτών, ενώ περίπου το 6% αφορά διοικητικές δαπάνες.
Φωτογραφία αρχείου: Envato
