Την ανάγκη θέσπισης σαφών κανόνων στον κλάδο της οστρακοκαλλιέργειας, αλλά και την προώθηση νέων οργανωμένων μονάδων παραγωγής στον Θερμαϊκό Κόλπο, ανέδειξε ο γραμματέας της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Μακεδονίας – Θράκης, Δρ. Δημήτρης Γαλαμάτης, κηρύσσοντας την έναρξη επιστημονικής ημερίδας με θέμα «Οστρακοκαλλιέργεια: Προκλήσεις και Προτάσεις για το Μέλλον».
Η ημερίδα πραγματοποιήθηκε στο συνεδριακό κέντρο Σίνδου με πρωτοβουλία της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Μακεδονίας – Θράκης, με στόχο την αποτύπωση της πορείας του κλάδου στην περιοχή, την ανάδειξη των βασικών προκλήσεων που αντιμετωπίζει, αλλά και τη διερεύνηση των προοπτικών ανάπτυξής του σε εθνικό και διεθνές επίπεδο.
Ο κ. Γαλαμάτης υπογράμμισε ότι η θέσπιση σαφών κανόνων στην παραγωγή αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη διασφάλιση της ποιότητας και της ασφάλειας των προϊόντων, αλλά και για την προστασία των ίδιων των παραγωγών. Όπως σημείωσε, η οστρακοκαλλιέργεια αποτελεί κρίσιμο πυλώνα για την τοπική και περιφερειακή οικονομία, καθώς στην περιοχή παράγεται το μεγαλύτερο ποσοστό της ελληνικής παραγωγής οστράκων, ενώ περίπου το 80% των προϊόντων κατευθύνεται σε εξαγωγές.
Παράλληλα, ο κ. Γαλαμάτης ανακοίνωσε ότι έχει ήδη κατατεθεί στο υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας πλήρης φάκελος για τη δημιουργία Περιοχής Οργανωμένης Ανάπτυξης Υδατοκαλλιεργειών (ΠΟΑΥ) στον Θερμαϊκό Κόλπο, σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Όπως είπε, με την έγκριση της ΠΟΑΥ προβλέπεται η αδειοδότηση 49 νέων μονάδων οστρακοκαλλιέργειας στις περιοχές της Χαλάστρα, των Κύμινα και του Αγγελοχώρι, ενισχύοντας περαιτέρω την οργανωμένη ανάπτυξη του κλάδου στην ευρύτερη περιοχή. Αναφερόμενος στο ζήτημα των παρανομιών, σημείωσε ότι οι έλεγχοι θα εντατικοποιηθούν, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι στόχος δεν είναι η τιμωρία, αλλά η προστασία της παραγωγής, των επαγγελματιών και του δημόσιου συμφέροντος. Ο ίδιος έκανε γνωστό ότι βρίσκεται σε εξέλιξη συνεργασία με το Πράσινο Ταμείο για την εξασφάλιση χρηματοδότησης που θα επιτρέψει την απομάκρυνση παράνομων μονάδων και παλαιών πασσαλωτών στον Θερμαϊκό Κόλπο. Όπως ανέφερε, οι εγκαταστάσεις αυτές είναι σε πολλές περιπτώσεις ημιβυθισμένες και επικίνδυνες για τη ναυσιπλοΐα, καταλαμβάνοντας περίπου 120 στρέμματα θαλάσσιας έκτασης και τόνισε πως η συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ανάπτυξη του κλάδου και την ενίσχυση της διεθνούς εικόνας των ελληνικών οστράκων.
Μεγάλες δυνατότητες ανάπτυξης της οστρακοκαλλιέργειας
Με αναφορές στις μνήμες των ψαράδων του Σαρωνικού, αλλά και σαφή μηνύματα για την ανάπτυξη της γαλάζιας οικονομίας, ο γενικός γραμματέας Αγροτικής Πολιτικής και Διεθνών Σχέσεων του Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Αντώνιος Φιλιππής, υπογράμμισε ότι η οστρακοκαλλιέργεια στην Ελλάδα διαθέτει σημαντικά περιθώρια ανάπτυξης, παρά τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο κλάδος. Μιλώντας στην επιστημονική ημερίδα, ανέδειξε τη στρατηγική σημασία του τομέα τόσο για την ελληνική οικονομία όσο και για την περιφερειακή ανάπτυξη, επισημαίνοντας παράλληλα τη βαθιά σχέση των παράκτιων κοινωνιών με τη θάλασσα και την αλιεία.«Βρισκόμαστε σήμερα στην καρδιά της οστρακοκαλλιέργειας», σημείωσε, τονίζοντας ότι στην περιοχή της Κεντρικής Μακεδονίας παράγεται περισσότερο από το 75% της συνολικής ελληνικής παραγωγής οστράκων, ενώ πάνω από το 80% της παραγωγής κατευθύνεται σε εξαγωγές, δημιουργώντας σημαντική προστιθέμενη αξία για την εθνική οικονομία.
Όπως είπε, τα τελευταία χρόνια καταγράφεται σημαντική αύξηση της παραγωγής, η οποία σε διάστημα δύο ετών μπορεί να φτάσει ακόμη και το 60% έως 70%. Ωστόσο, όπως τόνισε, η αύξηση αυτή δεν συνοδεύτηκε από αντίστοιχη ενίσχυση των εισοδημάτων των παραγωγών. Υπογράμμισε ότι η οστρακοκαλλιέργεια στην Ελλάδα εξακολουθεί να έχει μικρό μερίδιο στο σύνολο των υδατοκαλλιεργειών, μόλις περίπου 1%, τη στιγμή που στην υπόλοιπη ΕΕ το αντίστοιχο ποσοστό ξεπερνά το 45%. «Αυτό σημαίνει ότι υπάρχουν σημαντικά περιθώρια ανάπτυξης για τον κλάδο», τόνισε εμφατικά. Αναφερόμενος στο πολυετές στρατηγικό σχέδιο ανάπτυξης υδατοκαλλιεργειών για την περίοδο 2021-2030, τόνισε ότι στοχεύει στην αύξηση της παραγωγής κατά περίπου 5% έως το τέλος της δεκαετίας.
Σημαντικό ρόλο, όπως είπε, παίζει και η αξιοποίηση των ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων, όπως το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας, Αλιείας και Υδατοκαλλιέργειας για την περίοδο 2021-2027, μέσω του οποίου η Ελλάδα διαθέτει περίπου 520 εκατ. ευρώ συνολικού προϋπολογισμού, εκ των οποίων τα 364 εκατ. προέρχονται από ευρωπαϊκούς πόρους. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η πολιτεία έχει ήδη στηρίξει τον κλάδο, με ενισχύσεις που ξεπέρασαν τα 1,7 εκατ. ευρώ για την περίοδο 2022-2023, λόγω των δυσκολιών που αντιμετώπισαν οι παραγωγοί.
Κλιματική κρίση και νέες προκλήσεις
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης, σημειώνοντας ότι η αύξηση της θερμοκρασίας των υδάτων αποτελεί σημαντική πρόκληση για την οστρακοκαλλιέργεια. Τόνισε ωστόσο ότι η ελληνική πολιτεία θα συνεχίσει να στηρίζει τον κλάδο, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση σε επενδύσεις στην καινοτομία, τη βιωσιμότητα και τον εκσυγχρονισμό των μονάδων παραγωγής.
Ο ίδιος κάλεσε τους εκπροσώπους των φορέων του κλάδου σε έναν ανοιχτό και ειλικρινή διάλογο για το μέλλον της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας, στο πλαίσιο του εθνικού διαλόγου για την επόμενη κοινή ευρωπαϊκή πολιτική στον τομέα. Όπως σημείωσε, οι προτάσεις που θα προκύψουν από την ημερίδα θα μεταφερθούν στην Αθήνα και στις Βρυξέλλες, ώστε -όπως είπε- «η φωνή των παραγωγών να ακουστεί καθαρά και δυνατά» στη διαμόρφωση των πολιτικών που θα καθορίσουν το μέλλον της οστρακοκαλλιέργειας στην Ελλάδα.
Η μυδοκαλιέργεια είναι κομμάτι της ταυτότητας της περιοχής
Τη σημασία της μυδοκαλλιέργειας για την τοπική οικονομία και την κοινωνική ζωή της περιοχής ανέδειξε η δήμαρχος Δήμος Δέλτα, Γερακίνα Μπισμπινά, χαρακτηρίζοντας την ημερίδα θεσμό για τον δήμο και τονίζοντας ότι η μυδοκαλλιέργεια αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ταυτότητας της περιοχής, καθώς στον Θερμαϊκό Κόλπο παράγεται το μεγαλύτερο ποσοστό της εθνικής παραγωγής μυδιών.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στις σοβαρές δυσκολίες που αντιμετώπισε ο κλάδος το καλοκαίρι του 2024, όταν οι υψηλές θερμοκρασίες των υδάτων προκάλεσαν μεγάλες απώλειες παραγωγής, ασκώντας έντονη οικονομική πίεση στους παραγωγούς. Όπως σημείωσε, ο δήμος βρίσκεται στο πλευρό των μυδοκαλλιεργητών και αναμένει από την πολιτεία την άμεση αποζημίωσή τους.
Η κα Μπισμπινά αναφέρθηκε επίσης στη θεσμική οργάνωση της καλλιέργειας στον Θερμαϊκό, επισημαίνοντας ότι η κατάθεση του φακέλου για τη δημιουργία Περιοχής Οργανωμένης Ανάπτυξης Υδατοκαλλιεργειών (ΠΟΑΥ) αποτελεί σημαντικό βήμα για την καλύτερη οργάνωση του θαλάσσιου χώρου, την αναβάθμιση των υποδομών και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των προϊόντων.
Μεταξύ άλλων, υπογράμμισε ότι η συνεργασία πολιτείας, αυτοδιοίκησης, επιστημονικής κοινότητας και παραγωγών είναι απαραίτητη προϋπόθεση για τη βιώσιμη ανάπτυξη της μυδοκαλλιέργειας και των παράκτιων περιοχών.
Για τη δυναμική της οστρακοκαλλιέργειας στον Θερμαϊκό Κόλπο μίλησε ο αντιπεριφερειάρχης ΜΕ Θεσσαλονίκης, Κωνσταντίνος Γιουτίκας, επισημαίνοντας τα προβλήματα που φρενάρουν τον κλάδο αλλά και τις πρωτοβουλίες που ανοίγουν δρόμους ανάπτυξης.
Όπως τόνισε, οι παραγωγοί διαθέτουν πολυετή εμπειρία και υψηλή τεχνογνωσία, ενώ τα προϊόντα τους είναι ποιοτικά και ανταγωνιστικά στις διεθνείς αγορές. Παρ’ όλα αυτά, η έλλειψη τακτοποίησης των εκτάσεων, η αδυναμία πλήρους καταγραφής των μονάδων και οι περιορισμένοι έλεγχοι οδηγούν σε χαμένη υπεραξία και περιορίζουν τις δυνατότητες του κλάδου. Η πλήρης ιχνηλασιμότητα των προϊόντων, όπως υπογράμμισε, είναι κρίσιμη για την αξιοπιστία της περιοχής και την προστασία των καταναλωτών.
Σημαντική αναφορά έκανε στο χωροταξικό σχέδιο του 2011, που περιλαμβάνει τις νόμιμες μονάδες και τις εκτάσεις για επέκταση, αλλά η εφαρμογή του καθυστερεί. Η ΠΟΑΥ παραμένει απαραίτητη για να εξασφαλιστεί η νόμιμη μίσθωση εκτάσεων, η σωστή καταγραφή των παραγωγών και η βιωσιμότητα του κλάδου.
Ο κ. Γιουτίκας παρουσίασε επίσης μια καινοτόμο πρωτοβουλία σε συνεργασία με την Αποκεντρωμένη Διοίκηση και το Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης: τη δημιουργία πιλοτικού σταθμού εκτροφής οστράκων και άλλων μαλακίων. Ο σταθμός θα παράγει γόνο ανθεκτικών ειδών, ικανών να προσαρμοστούν στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, αυξάνοντας την ποιότητα και την υπεραξία των προϊόντων. Όπως ανέφερε, η πρωτοβουλία αυτή ενισχύει τη διαφοροποίηση, την καινοτομία και τη βιώσιμη ανάπτυξη της γαλάζιας οικονομίας στον Θερμαϊκό.
Ιδιαίτερη σημασία έδωσε στην ενίσχυση του κρατικού εργαστηρίου ποιοτικού ελέγχου, ώστε οι παραγωγοί να έχουν άμεση πρόσβαση σε πιστοποιήσεις και ελέγχους, διασφαλίζοντας την ποιότητα των προϊόντων και την αξιοπιστία τους στις διεθνείς αγορές.
Ο ίδιος τόνισε ότι μόνο μέσα από συντονισμένες δράσεις, τακτοποίηση των εκτάσεων, αυστηρό ποιοτικό έλεγχο και καινοτόμες πρωτοβουλίες, όπως ο σταθμός εκτροφής, ο κλάδος μπορεί να αναπτυχθεί, να αποκτήσει υπεραξία και να γίνει στρατηγικός πυλώνας για την τοπική και εθνική οικονομία. Όπως επισήμανε, η Κεντρική Μακεδονία διαθέτει τις υποδομές, την τεχνογνωσία και τη βούληση να γίνει πρότυπο βιώσιμης οστρακοκαλλιέργειας.
Τη σημασία της οστρακοκαλλιέργειας για την Κεντρική Μακεδονία και τη Χαλκιδική ανέδειξε η αντιπεριφερειάρχης ΠΕ Χαλκιδικής, Αικατερίνη Ζωγράφου, τονίζοντας ότι η βιώσιμη διαχείριση της οστρακοκαλλιέργειας μπορεί να ενισχύσει τόσο την προστασία του οικοσυστήματος όσο και τα εισοδήματα των παραγωγών. Παράλληλα, υπογράμμισε τη δυνατότητα αξιοποίησης της ποιότητας των προϊόντων για τη στήριξη του γαστρονομικού και αειφόρου τουρισμού, ενισχύοντας την προστιθέμενη αξία του κλάδου στην περιοχή.
Στα κρίσιμα ζητήματα της κλιματικής κρίσης και των αποζημιώσεων για τους παραγωγούς οστράκων αναφέρθηκε ο πρόεδρος του Γεωτεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας (ΓΕΩΤΕΕ), Μενέλαος Γαρδικιώτης. Τόνισε ότι από το 2015 το ΓΕΩΤΕΕ είχε προτείνει τη δημιουργία ταμείου κλιματικής κρίσης που θα κάλυπτε ζημιές από ακραία φαινόμενα, αλλά η πρόταση δεν εφαρμόστηκε ποτέ, με τα διαθέσιμα κονδύλια να κατευθύνονται αλλού, χάνοντας πολύτιμα εργαλεία στήριξης.
Σημείωσε ότι η κλιματική κρίση πλήττει ήδη τον κλάδο, ενώ οι παραγωγοί χρειάζονται ουσιαστικά εργαλεία και θεσμικό πλαίσιο για να αναπτυχθεί η οστρακοκαλλιέργεια και να αποκτήσει υπεραξία. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι ο χωροταξικός σχεδιασμός και η αδειοδότηση των μονάδων είναι καθοριστικά για τη βιωσιμότητα του τομέα, ώστε να μην παραμένει όμηρος άλλων δραστηριοτήτων όπως ο τουρισμός.
Δεσμεύτηκε ότι το ΓΕΩΤΕΕ θα στηρίξει κάθε προσπάθεια για την εφαρμογή θεσμικών εργαλείων και χρηματοδοτικών μέτρων, ώστε η εμπειρία και το μεράκι των παραγωγών να μετατραπούν σε ουσιαστικά αποτελέσματα για την ελληνική οικονομία και τη γαλάζια ανάπτυξη.
Τη σημασία της οστρακοκαλλιέργειας για την οικονομία της περιοχής, αλλά και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι παραγωγοί ανέδειξε ο βουλευτής της ΝΔ Φάνης Παπάς. Επισημαίνοντας ότι τα τελευταία χρόνια οι οστρακοκαλλιεργητές ξεκίνησαν ουσιαστικά «από το μηδέν», μετά από μεγάλες απώλειες παραγωγής, τόνισε ότι η οστρακοκαλλιέργεια, αν και αναπτύχθηκε τα τελευταία περίπου 30 χρόνια, έχει εξελιχθεί σε βασικό πυλώνα της τοπικής οικονομίας με έντονο εξαγωγικό προσανατολισμό. Παράλληλα, υπογράμμισε την ανάγκη καλύτερης οργάνωσης των παραγωγών μέσω συλλογικών σχημάτων, ώστε να ενισχυθεί η εξωστρέφεια του κλάδου και να ανοίξουν νέες αγορές για τα ελληνικά προϊόντα.
Πηγή ΑΠΕ-ΜΠΕ+
